跳到正文
AdUhTkJm
返回

Dies Irae

2026年11月1日1,736 字PDF

同名视觉小说 Dies Irae 里引用的拉丁语文本

1 简介

最近在玩 Dies irae 这个游戏。这是个视觉小说,里面含有不少拉丁语和德语咏唱(足够中二,我喜欢)。

不过既然都开始咏唱了,总得知道它具体在说些什么。游戏不加解释地引用了《末日经》原文,毕竟这个东西的拉丁语标题就是 dies irae。所以下面就来分析一下它到底是什么意思。

2 Dies Irae

Dies irae, dies illa
solvet1 saeclum2 in favilla3:
teste4 David cum Sibylla.
  1. 1 solvo, -ere, solvi, solutum [v.] — 解开,溶解,瓦解。
  2. 2 saeculum, -ī [n.] — 时代。
  3. 3 favilla, -ae [f.] — 灰烬;余烬。
  4. 4 testis, -is [m/f.] — 证明。
Quantus tremor est futurus5,
quando judex6 est venturus,
cuncta7 stricte discussurus!
  1. 5 est futurus 类似英语的 about to be。和 erit 的区别在于有一种“即将到来的感觉”。
  2. 6 judex, -icis [m.] — 审判者;法官。
  3. 7 cunctus, -a, -um [a.] — 全部。
  1. 8 tuba, -ae [f.] — 号角,喇叭。
  2. 9 spargo, -ere, sparsi, sparsum [v.] — 散布,撒播。
  3. 10 sepulcrum, -ī [n.] — 坟墓。
  4. 11 cogo, -ere, coegi, coactum [v.] — 聚集;强迫。
  5. 12 per 与 ante 都接宾格。
  6. 13 thronus, -ī [m.] — 宝座,王座。
Mors stupebit14 et natura,
cum resurget15 creatura,
judicanti16 responsura.
  1. 14 stupeo, -ēre, stupui [v.] — 惊愕,发呆。
  2. 15 resurgo, -ere, -surrexi, -surrectum [v.] — 再起,复活。
  3. 16 judicanti 是 judicare(审判)的现在分词,这里是与格。第三变格的形容词喜欢使用 -i 作为离格,而名词使用 -e。
Liber scriptus proferetur17,
in quo totum continetur18,
unde mundus judicetur.
  1. 17 profero, -ferre, protuli, prolatum [v.] — 拿出,呈上。
  2. 18 contineo, -ēre, continui, contentum [v.] — 包含,记载。
  3. 19 unde(由此)引导目的状语从句,因此 judicetur 是虚拟式。
Judex ergo cum20 sedebit,
quidquid latet21 apparebit22:
nil inultum23 remanebit.
  1. 20 cum 这里是“当……时”
  2. 21 lateo, -ēre, latui [v.] — 隐藏,潜伏。
  3. 22 appareo, -ēre, apparui [v.] — 显现,出现。
  4. 23 inultus, -a, -um [a.] — 未受惩罚的,未复仇的。
Quid sum miser tunc dicturus?
Quem patronum24 rogaturus,
cum25 vix26 justus sit securus?
  1. 24 patronus, -ī [m.] — 保护人,辩护人。
  2. 25 这里的 cum 是“既然”,引导让步从句。
  3. 26 vix [adv.] — 几乎不,勉强。
  1. 27 tremendus, -a, -um [a.] — 可畏的,可怕的。
  2. 28 majestas, -atis [f.] — 威严,尊荣。
  3. 29 这里是动形词,以动词的 -nd- 形态作为形容词,意为“应该”。
  4. 30 gratis [adv.] — 无偿地,白白地。
  5. 31 fons, fontis [m.] — 泉,泉源。
  6. 32 pietas, -atis [f.] — 虔诚;仁慈,怜悯。
Recordare33, Jesu pie34,
quod sum causa tuae viae:
ne36 me perdas35 illa die37.
  1. 33 recordor, -ari [v.] — 记得,回想。
  2. 34 pius, -a, -um [a.] — 虔诚的,仁慈的。
  3. 35 perdo, -ere, perdidi, perditum [v.] — 毁灭,丧失。
  4. 36 ne + 虚拟式表示否定祈使(“请不要……”)。
  5. 37 illa die 是时间夺格,“在那一天”;illa 是指示代词,die 是 dies 的夺格。
Quaerens me, sedisti lassus38:
redemisti39 Crucem40 passus41:
tantus labor non sit cassus42.
  1. 38 lassus, -a, -um [a.] — 疲倦的。
  2. 39 redimo, -ere, redemi, redemptum [v.] — 赎回,救赎。
  3. 40 crux, crucis [f.] — 十字架。
  4. 41 passus 是 patior(忍受)的完成分词。这是个异位动词。
  5. 42 cassus, -a, -um [a.] — 空的,徒劳的。
  6. 43 non sit cassus:否定祈愿式虚拟,“愿这辛劳不至白费”。
Juste44 judex ultionis45,
donum fac remissionis46
ante diem rationis47.
  1. 44 Juste 是 justus(公正的)的呼格,而非副词。
  2. 45 ultio, -ionis [f.] — 报复,惩罚。
  3. 46 remissio, -ionis [f.] — 宽恕,赦免。
  4. 47 ratio, -ionis [f.] — 计算,清算;理智。
  1. 48 ingemisco, -ere [v.] — 叹息,呻吟。
  2. 49 reus, -ī [m.] — 被告;罪人。
  3. 50 rubeo, -ēre [v.] — 发红,羞红。
  4. 51 vultus, -us [m.] — 面容,脸。
  5. 52 supplico, -are [v.] — 恳求。
  6. 53 parco, -ere, peperci, parsum [v.] — 宽恕,饶恕(后接与格)。
  7. 54 parce 是命令式。它支配与格,故此处为 supplicanti。
Qui Mariam absolvisti55,
et latronem56 exaudisti57,
mihi quoque spem dedisti58.
  1. 55 absolvo, -ere, absolvi, absolutum [v.] — 赦免,宣告无罪。
  2. 56 latro, -onis [m.] — 强盗,盗贼。
  3. 57 exaudio, -ire, exaudivi, exauditum [v.] — 垂听,应允。
  4. 58 do, dare, dedi, datum [v.] — 给予。
Preces59 meae non sunt dignae:
sed tu bonus fac benigne60,
ne63 perenni61 cremer62 igne64.
  1. 59 prex, precis [f.] — 祈祷(复数 preces 更常用)。
  2. 60 benigne [adv.] — 仁慈地,和善地。
  3. 61 perennis, -e [a.] — 永恒的,不灭的。
  4. 62 cremo, -are [v.] — 焚烧。
  5. 63 ne 加虚拟式表示否定目的,“以免我被焚烧”;
  6. 64 igne 是工具夺格。
Inter oves65 locum praesta66,
et ab haedis67 me sequestra68,
statuens69 in parte dextra.
  1. 65 ovis, -is [f.] — 绵羊。
  2. 66 praesto, -are [v.] — 给予,提供。
  3. 67 haedus, -ī [m.] — 山羊。
  4. 68 sequestro, -are [v.] — 使分离,隔开。
  5. 69 statuo, -ere, statui, statutum [v.] — 安置,使站立。
Confutatis70 maledictis,
flammis acribus addictis71:
voca me cum benedictis.
  1. 70 confuto, -are [v.] — 驳倒,使羞愧。
  2. 71 addico, -ere, addixi, addictum [v.] — 判决给,交付。
Oro72 supplex73 et acclinis74,
cor contritum75 quasi cinis76:
gere77 78 curam mei finis.
  1. 72 oro, -are [v.] — 祈求,恳求。
  2. 73 supplex, -icis [a.] — 恳求的,跪拜的。
  3. 74 acclinis, -e [a.] — 倾身的,俯伏的。
  4. 75 contritus, -a, -um [a.] — 破碎的,痛悔的。
  5. 76 cinis, -eris [m.] — 灰烬。
  6. 77 gero, -ere, gessi, gestum [v.] — 从事,承担。
  7. 78 此处为命令式。
Lacrimosa dies illa,
qua resurget ex favilla
judicandus homo reus49.
Huic79 ergo parce, Deus:
pie Jesu Domine,
dona eis requirem. Amen.
  1. 79 指代上文 judicandus homo reus。被 parcere 支配,所以是与格。

3 词汇表

solvo, -ere, solvi, solutum [v.]
解开,溶解,瓦解。
saeculum, -ī [n.]
时代。
favilla, -ae [f.]
灰烬;余烬。
testis, -is [m/f.]
证明。
judex, -icis [m.]
审判者;法官。
cunctus, -a, -um [a.]
全部。
tuba, -ae [f.]
号角,喇叭。
spargo, -ere, sparsi, sparsum [v.]
散布,撒播。
sepulcrum, -ī [n.]
坟墓。
cogo, -ere, coegi, coactum [v.]
聚集;强迫。
thronus, -ī [m.]
宝座,王座。
stupeo, -ēre, stupui [v.]
惊愕,发呆。
resurgo, -ere, -surrexi, -surrectum [v.]
再起,复活。
profero, -ferre, protuli, prolatum [v.]
拿出,呈上。
contineo, -ēre, continui, contentum [v.]
包含,记载。
lateo, -ēre, latui [v.]
隐藏,潜伏。
appareo, -ēre, apparui [v.]
显现,出现。
inultus, -a, -um [a.]
未受惩罚的,未复仇的。
patronus, -ī [m.]
保护人,辩护人。
vix [adv.]
几乎不,勉强。
tremendus, -a, -um [a.]
可畏的,可怕的。
majestas, -atis [f.]
威严,尊荣。
gratis [adv.]
无偿地,白白地。
fons, fontis [m.]
泉,泉源。
pietas, -atis [f.]
虔诚;仁慈,怜悯。
recordor, -ari [v.]
记得,回想。
pius, -a, -um [a.]
虔诚的,仁慈的。
perdo, -ere, perdidi, perditum [v.]
毁灭,丧失。
lassus, -a, -um [a.]
疲倦的。
redimo, -ere, redemi, redemptum [v.]
赎回,救赎。
crux, crucis [f.]
十字架。
cassus, -a, -um [a.]
空的,徒劳的。
ultio, -ionis [f.]
报复,惩罚。
remissio, -ionis [f.]
宽恕,赦免。
ratio, -ionis [f.]
计算,清算;理智。
ingemisco, -ere [v.]
叹息,呻吟。
reus, -ī [m.]
被告;罪人。
rubeo, -ēre [v.]
发红,羞红。
vultus, -us [m.]
面容,脸。
supplico, -are [v.]
恳求。
parco, -ere, peperci, parsum [v.]
宽恕,饶恕(后接与格)。
absolvo, -ere, absolvi, absolutum [v.]
赦免,宣告无罪。
latro, -onis [m.]
强盗,盗贼。
exaudio, -ire, exaudivi, exauditum [v.]
垂听,应允。
do, dare, dedi, datum [v.]
给予。
prex, precis [f.]
祈祷(复数 preces 更常用)。
benigne [adv.]
仁慈地,和善地。
perennis, -e [a.]
永恒的,不灭的。
cremo, -are [v.]
焚烧。
ovis, -is [f.]
绵羊。
praesto, -are [v.]
给予,提供。
haedus, -ī [m.]
山羊。
sequestro, -are [v.]
使分离,隔开。
statuo, -ere, statui, statutum [v.]
安置,使站立。
confuto, -are [v.]
驳倒,使羞愧。
addico, -ere, addixi, addictum [v.]
判决给,交付。
oro, -are [v.]
祈求,恳求。
supplex, -icis [a.]
恳求的,跪拜的。
acclinis, -e [a.]
倾身的,俯伏的。
contritus, -a, -um [a.]
破碎的,痛悔的。
cinis, -eris [m.]
灰烬。
gero, -ere, gessi, gestum [v.]
从事,承担。

分享这篇文章: